Rodzice dla Zdrowia na Facebookumypacjenci.org na Twitterze mypacjenci.org na youtube mypacjenci.org na slideshare

Słodkie dzieciństwo - linemed.pl

O cukrze w diecie dzieci

Upodobanie do smaku słodkiego pojawia się u człowieka bardzo wcześnie. Kształtowanie preferencji smakowych rozpoczyna się już w łonie matki i trwa nieprzerwanie przez resztę życia. Zmysł smaku tworzy się i dojrzewa we wczesnym okresie prenatalnym; pierwsze kubki smakowe pojawiają się już w ósmym tygodniu ciąży. Obserwacje reakcji płodu na skład płynu owodniowego, zależnego od rodzaju diety mamy są wyjątkowo interesujące: pomiędzy 26. a 28. tygodniem ciąży nienarodzony jeszcze człowiek reaguje zmianami wyrazu twarzy na pobudzenie odmiennych receptorów smakowych, a w 32. tygodniu ciąży połyka płyn owodniowy z tym większą częstotliwością, im jest on słodszy!

U noworodków najważniejszym i najbardziej rozwiniętym zmysłem jest zmysł smaku. Niezależnie od szerokości geograficznej oraz kultury wszystkie noworodki posiadają wspólną cechę: akceptację smaku słodkiego, zwanego „smakiem bezpieczeństwa”. Reakcją noworodków na wypicie nawet bardzo rozcieńczonego roztworu cukru jest odprężony i zadowolony wyraz twarzy. Preferencja „smaku bezpieczeństwa” u nowo narodzonych dzieci tłumaczona jest faktem, iż słodki smak wskazuje na źródło energii, jakim są węglowodany proste, jednocześnie bezpieczne, pozbawione właściwości trujących, które z kolei skojarzone są w naturze ze smakiem gorzkim.

Preferencja smaku słodkiego jest typowa dla dzieci, jednak maleje z wiekiem i u dorosłych jest już znacząco mniejsza. Istnieją przesłanki, wedle których zbyt duża ilość cukru w diecie małych dzieci może zaburzyć ten proces, wpływając na utrzymanie się preferencji smaku słodkiego w późniejszym wieku.

Cukier w diecie - co za dużo, to niezdrowo

Smak słodki związany jest w diecie niemowląt i małych dzieci z obecnością węglowodanów prostych (cukrów), naturalnie obecnych w pożywieniu: laktozy w mleku i jego przetworach, glukozy, fruktozy i niewielkich ilości sorbitolu w owocach, w mniejszych ilościach w warzywach. Cukrem dodawanym do diety jest sacharoza (aczkolwiek jej minimalne ilości występują również w surowcach roślinnych).
Produkty przeznaczone do spożycia przez niemowlęta i dzieci do lat 3. są określone mianem „środków spożywczych specjalnego przeznaczenia żywieniowego”, a ich szczegółowy skład, łącznie z ilością dodawanego cukru został określony w Rozporządzeniu Ministra Zdrowia z dnia 16 września 2010 roku w sprawie środków spożywczych specjalnego przeznaczenia żywieniowego. Dodatkowo prawidłową ilość cukru w diecie niemowlęcia gwarantuje właściwe rozszerzanie diety dziecka, zgodne ze schematem rozszerzania diety niemowląt, opracowanych przez ekspertów z zakresu żywienia dzieci z Centrum Zdrowia Dziecka oraz Instytutu Matki i Dziecka w 2007 roku.
Jednak najnowsze wyniki badania dotyczącego odżywiania się małych Polek i Polaków w wieku 13-36 miesięcy, prowadzonych pod kierunkiem prof. dr hab. Haliny Weker we współpracy z Fundacją Nutricia są wyjątkowo niepokojące: aż 80% badanych dzieci spożywało za dużo cukru! Dodatkowo 14,5% i 13% dzieci ma odpowiednio nadwagę i otyłość. Badacze łączą wystąpienie tak znacznego odsetka „zbyt pulchnych” maluchów ze spożyciem przez nich zbyt dużych ilości węglowodanów (ponad 60% energii z diety).

Epidemia otyłości i chorób towarzyszących

Fakt istnienia epidemii otyłości w uprzemysłowionym świecie jest ogólnie znany, osób z nadwagą i otyłych gwałtownie przybywa, niestety również w Polsce. Szacuje się, że co 5. polskie dziecko ma problem z nadwagą lub otyłością. Wiadomym jest również, iż otyły młody człowiek ma 70% szansy na bycie otyłym dorosłym, a 80% - jeżeli przynajmniej jedno z rodziców waży zbyt dużo. Do powikłań otyłości dziecięcej zaliczamy: cukrzycę typu 2, wczesne pokwitanie, bezdech podczas snu, stłuszczenie wątroby, wysoki poziom cholesterolu i trójglicerydów we krwi, miażdżycę naczyń, kamicę żółciową oraz płaskostopie. Pojawiają się też problemy natury psychologicznej: niskie poczucie własnej wartości, negatywna samoocena i niedostosowanie społeczne. W wieku dorosłym otyłe dziecko ma większe ryzyko wystąpienia chorób serca na podłożu miażdżycy.

Cukier i jego współudział w rozwoju otyłości oraz powikłań zdrowotnych

Nie ma wątpliwości co do faktu, iż za wzrost występowania otyłości, zarówno u dzieci, jak i u dorosłych odpowiada przewaga kalorii dostarczonych z pożywieniem nad kaloriami potrzebnymi do życia, co jest wynikiem zmiany sposobu odżywiania i trybu życia osób w krajach rozwiniętych. Nie budzi również wątpliwości fakt, iż to nadmiar cukru w diecie dzieci jest przyczyną występowania próchnicy zębów. Badania preferencji smakowych u dzieci i młodzieży z nadwagą i otyłością jednoznacznie wskazują, iż dzieciaki „przy kości” inaczej niż ich szczuplejsi koledzy i koleżanki odczuwają poziom słodkości i znacznie częściej sięgają po jego źródła.
Według ekspertów Światowej Organizacji Zdrowia i Organizacji Narodów Zjednoczonych do Spraw Wyżywienia i Rolnictwa, składnikami diety w największym stopniu odpowiedzialnymi za rozwój tzw. zespołu metabolicznego, będącego sumą powikłań otyłości są: kwasy tłuszczowe konfiguracji trans, nasycone kwasy tłuszczowe, sód i cukier.

Rola producentów żywności w zapobieganiu otyłości

Istnieje wiele inicjatyw, mających na celu walkę z nadwagą i otyłością. Rada Unii Europejskiej w dokumencie „Europejska strategia dla problemów zdrowotnych związanych z odżywianiem się, nadwagą i otyłością” zawarta w Białej Księdze opublikowanej w 2007 r. wskazuje m.in. na konieczność zaangażowania się przemysłu spożywczego w walkę z przyczynami otyłości. Zachęca producentów żywności do opracowywania nowych, „prozdrowotnych” receptur produktów żywnościowych, o obniżonej zawartości m.in. cukru. Takie produkty mogą stać się jednym z narzędzi walki o zdrowie małych dzieci i tym samym – za kilkanaście lat – zdrowego pokolenia dorosłych.

Joanna Neuhoff-Murawska, dietetyk w Instytucie „Pomnik – Centrum Zdrowia Dziecka”

linemed.pl


 

Raporty